İNSANIN GELİŞİMİ VE KÜLTÜR

Kültür sadece insana özgü olmasına ve insanın gelişimi belli bir kültürel bağlam içinde yer almasına rağmen gelişim ve kültür arasındaki ilişkiler ancak son yıllarda tartışılan bir konu olmuştur. Kültürün gelişim üzerindeki rolünü inceleyen araştırmalar, kültürler arası incelemelerle kültürel farklılıkları veya benzerlikleri ortaya koymaya çalışmışlardır. Oysa kültür, bazı araştırmacıların (örneğin, Cole, 1996) tartıştığı gibi gelişim sürecinde rol oynayan bağımsız değişkenlerden biri değil, gelişim için bir araçtır ve kültür davranışa anlam verir.

Gelişim kuramları biyolojik veya çevresel güce ya da her ikisi arasındaki etkileşime önem verirler. Kültürü, gelişimi ortaya çıkaran bir araç olarak gören dördüncü bir yaklaşım ise biyolojik ve çevresel güçlerin kültür aracılığıyla doğum anında bile dolaylı bir etkileşim içinde olduğunu savunmaktadır. Benzer şekilde anne-bebek arasındaki bağlılık, çocuğun bireyleşme süreci ve ergenliğin bir kriz mi, yoksa bir geçiş mi olduğu kültüre göre önemli farklılıklar göstermektedir. Kültürel farklılıktan görmek amacıyla yapılan kültürler arası çalışmalarda belli bir gelişimsel davranış ölçülürken aynı ölçme aracı incelenen tüm kültürlerde kullanılmaktadır. Aynı davranış kültürel bağlama göre farklı bir anlam taşıyabileceği gibi ölçme aracının birey için anlamı da kültürden kültüre değişme gösterebilmektedir.

İnsanın Gelişimi ve KültürBu nedenle psikometrik yeterliği sağlanmış olsa bile test ve ölçekler dikkatle kullanılmalı ve yorumlanmalıdır. Özellikle bir davranış, normallik/anormallik bağlamında değerlendirileceği zaman kültürün davranışa yüklediği anlam kritik bir önem kazanmaktadır.

Buraya kadar insanın gelişimini anlamaya temel oluşturacak bir çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır Bundan sonraki bölümler ise yaşam boyu gelişim anlayışı içinde döllenmeden başlayarak ölümü de içeren bir süreci temel noktalarıyla açıklama amacı taşımaktadır. Yaşam boyu gelişim dönemleri ele alınırken gelişim süreci fiziksel, bilişsel, sosyal-duygusal ve kişilik gelişimi gibi alt gelişim alanları içinde ele alınmış ve tartışılmıştır.

Psikiyatrist Dr. Ali GÖK / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı iletişim +90 (212) 571 57 97 +90 (535) 713 02 77