İnsanda evrimsel (filojenetik) gelişme ile ilgili olan olgunlaşma (maturration) ve öğrenme ile ilgili olan bireyselleşme toplumsallaşma süreçleri birbirini etkileyerek kişilik gelişir. Olgunlaşma (maturation) organizma içinde doğuştan var olan gelişmemiş yetilerin öğrenme olmaksızın kendiliklerinden gelişmelerine ve varabilecekleri düzeye ulaşmalarına denir.

Gelişim, biyolojik ve çevresel etkiler sonucu zaman içinde bireyin davranışında, düşüncelerinde ve yapısında ortaya çıkan değişmeler olarak tanımlanabilir. Söz konusu değişimleri tanımlamaya ve gelişimsel mekanizmaları açıklamaya çalışan alan ise gelişim psikolojisidir. Gelişim psikolojisinde son yıllarda oldukça kabul gören “Yaşam Boyu GelişimPsikososyal Kişilik Gelişimianlayışı, gelişimde sadece çocukluk ve ergenliği Önemli gören, biyolojik temelli büyümeyi ve olgunlaşmayı esas alan klasik gelişim anlayışından oldukça farklıdır. Yaşam boyu gelişim anlayışına göre gelişim, döllenme ile ölüm arasında ve içsel-biyolojik süreçlerden dışsal ekolojik süreçlere kadar çeşitli düzeylerde yer alan dinamik bir süreçtir. Gelişim, kazançlar ve kayıplar birlikte içermektedir ve gelişim süreci içinde hiçbir dönem ayrıcalıklı öneme sahip değildir.

Tüm yaşam boyunca ortaya çıkan çeşitli düzeylerdeki değişmeler, değişimi yaratan etkiler dikkate alınarak 3 gruba ayrılır.

  • Birincisi, buluğa erme ve okula başlama gibi toplum üyelerinin çoğunda ve hemen her kuşakta görülen yaşla bağlantılı değişmeler;
  • İkincisi ülkede yaşanan ekonomik kriz ve savaş gibi bir kuşağın hemen hemen tüm üyelerini etkileyen olaylar;
  • Üçüncüsü ise geçirilen hastalıklar, işten çıkarılma ve kaza gibi bireysel yaşantılar sonucu ortaya çıkan bireye özgü değişmelerdir.

Anılan değişimleri yaratan etkilerin gücü ise yaşam evrelerine göre değişmektedir. Yaşa bağlı değişmeleri yaratan etkiler en güçlü olarak bebeklik, çocukluk, ergenlik ve yaşlılıkta, kuşağa bağlı etkiler ergenlik ve onu izleyen ilk yetişkinlik yıllarında, yaşam olaylarının yarattığı etki ise en güçlü olarak orta yaş ve yaşlılık yıllarında izlenmektedir. Yukarıdaki etkiler, zamanın önemli bir kavram olduğu gelişim psikolojisinde farklı araştırma yöntemleriyle ele alınmaktadır.

Bu yöntemler, farklı yaşlardaki bireyleri aynı ölçme zamanında ele alan enlemesine kesitsel yöntem, aynı bireyleri farklı ölçme zamanlarında ele alan uzunlamasına veya boylamsal yöntem ve bireyin yaşı, kuşak ve ölçme zamanı gibi üç farklı zaman kavramının gelişim üzerindeki rolünü bir arada ele alan birleştirilmiş yöntemdir.

iletişim        +90 (212) 571 57 97 +90 (535) 713 02 77